مقدمه:
سالها پیش، وقتی به پارک ۱۵ خرداد شهر ورامین رفته بودم ، در نزدیکی های کتابخانه، جوانی را دیدم که سهتار مینواخت. اجرای او فضایی خاص و دلنشین در آن اطراف ایجاد کرده بود. مجذوب موسیقیاش شدم و پس از پایان نوازندگی، کنارش نشستم تا با او گفتگو کنم.
آنچه در این مصاحبه میخوانید، حاصل آن گفتوگوی صمیمانه است که امروز، پس از ویرایش، برای انتشار در وبسایت آماده شده است.
سوال: اهل کجایی؟چند ساله که سهتار میزنی؟
پاسخ: من اهل ورامینم. از بچگی سهتار میزدم، از همون چهار سالگی.
سوال: خانوادهات تشویقت کردن که سمت موسیقی سنتی بری؟
پاسخ: آره، مخصوصاً بابام. واقعاً عاشق موسیقی سنتی بود، عاشق حافظ و مولانا. اگه حمایتها و علاقهی بابام نبود، شاید هیچوقت موسیقی رو جدی نمیگرفتم. ولی بیشتر از بابام، یه پسر دایی داشتم که سهتار میزد، و همین باعث شد من هم سمت موسیقی سنتی برم.
سوال: چه جالب که به خاطر پسر داییت وارد موسیقی شدی! دوست داری بیشتر ازش بگی؟
پاسخ: سالهاست که فوت کرده… سرطان گرفت… وقتی رفت، من فقط هفت سالم بود. خیلی چیز زیادی ازش یادم نیست، ولی خاطرههایی دارم. بعضی وقتا میومد خونهی ما و سهتار میزد، همون لحظهها باعث شد عاشق این ساز بشم.
سوال: به نظرت حال موسیقی سنتی ایران چطوره؟
پاسخ: واقعاً خرابه، موسیقی سنتی انگار داره مثل یوزپلنگ منقرض میشه! مردم دیگه مثل قدیم بهش علاقه ندارن، هر نسل جدید، انگار کمتر بهش اهمیت میده. خوانندهها و هنرمندا هم دیگه انگیزه ندارن با سبک سنتی ادامه بدن، حقیقتاً اوضاع فاجعهست.
سوال: به نظرت این وضعیت میتونه تغییر کنه؟
پاسخ: راستش، بعید میدونم اوضاع بهتر بشه، حتی ممکنه بدتر هم بشه. بدتر شدن ، این چیزیکه داره اتفاق می افته.
سوال: مشکل اصلی رو چی میبینی؟
پاسخ: برای نسل جدید موسیقی سنتی جذابیت نداره، نه بصری نه شنیداری. از یه طرف ما نتونستیم به روز باشیم، از یه طرف هم هیچ حمایتی نشده. مثلاً تو سیستم آموزشی ما، هیچ برنامهای برای آشنا کردن بچهها با موسیقی سنتی وجود نداره. در واقع مردم چیزی رو دوست دارن که باهاش ارتباط برقرار کنن، و موسیقی سنتی داره تبدیل میشه به یه چیز عتیقه که فقط تو موزهها پیدا میشه.
سوال: راهحل چیه؟ چطور میشه این روند رو تغییر داد؟
پاسخ: باید از مدارس شروع کرد، بچهها باید از کودکی با موسیقی ایرانی آشنا بشن. از طرف دیگه، هنرمندای موسیقی سنتی باید یه کم نوآوری کنن، البته بدون اینکه اصالت موسیقی رو خراب کنن. رسانهها هم باید یه فکری بکنن، به جای اینکه فقط موسیقیهای سطحی پخش کنن، باید فضا رو بدن به موسیقیهای عمیق و با ارزش.
سوال: برای آخرین سوال ، گفتی اگه این روند ادامه پیدا کنه، موسیقی سنتی ممکنه نابود بشه. واقعاً چقدر این تهدید جدیه؟
پاسخ: موسیقی سنتی بخشی از هویت و فرهنگ ماست، اما باید قبول کنیم که نسل جدید حتی اساتید موسیقی سنتی رو نمیشناسه. مردم به جای اینکه ارزشهای هویتیشون رو حفظ کنن، دارن سمت سبکهای مبتذل میرن که هیچ نشانی از فرهنگ ایرانی توش نیست. یه زمانی مغولا نتونستن هویت ما رو از بین ببرن—ما از مغولا تو جنگ شکست خوردیم، اما فرهنگ و زبانمون بر اونها غلبه کرد. سالها بعد، مغولا فارسی حرف میزدن! یعنی فرهنگ ما مغولها رو شکست داد. اما الان جوونای ما افتخار میکنن که انگلیسی صحبت کنن. اگه همینجوری پیش بره، نه فقط موسیقی سنتی، بلکه حتی زبان فارسیمون هم ممکنه نابود بشه…
پایان
نویسنده:ابوالقاسم کریمی
3/اردیبهشت/1404
ورامین
