9 اردیبهشت سال 1297 خورشیدی ، روزی به یادماندنی در تاریخ فرهنگ و ادب ایران زمین است؛ زادروز محمد معین، محقق برجسته، استاد گرانقدر دانشگاه تهران و پدیدآورنده اثر سترگ و ماندگار “فرهنگ معین”. نام او با تلاش بیوقفه، عشق به زبان فارسی و خلق اثری بیبدیل گره خورده است که همچنان چراغ راه پژوهشگران و علاقهمندان به این زبان شیرین و کهن به شمار میرود.
9 اردیبهشت سال 1297 خورشیدی ، روزی به یادماندنی در تاریخ فرهنگ و ادب ایران زمین است؛ زادروز محمد معین، محقق برجسته، استاد گرانقدر دانشگاه تهران و پدیدآورنده اثر سترگ و ماندگار “فرهنگ معین”. نام او با تلاش بیوقفه، عشق به زبان فارسی و خلق اثری بیبدیل گره خورده است که همچنان چراغ راه پژوهشگران و علاقهمندان به این زبان شیرین و کهن به شمار میرود.
محمد معین در رشت دیده به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاهش و سپس در تهران به پایان رساند. علاقه وافر او به ادبیات فارسی و زبانهای باستانی، او را به دانشکده ادبیات دانشگاه تهران کشاند، جایی که از محضر اساتید برجستهای همچون بدیعالزمان فروزانفر، علیاکبر دهخدا و صادق هدایت بهرهمند شد. هوش سرشار و پشتکار مثالزدنی او، به زودی وی را به یکی از چهرههای ممتاز در عرصه تحقیق و پژوهشهای ادبی تبدیل کرد.
نقطه عطف زندگی علمی محمد معین، همکاری او با علامه علیاکبر دهخدا در تدوین لغتنامه دهخدا بود. این همکاری ارزشمند، تجربهای گرانبها برای معین به شمار میرفت و او را با اصول و فنون لغتنگاری آشنا ساخت. پس از درگذشت علامه دهخدا، مسئولیت سنگین ادامه و تکمیل این پروژه عظیم بر دوش محمد معین نهاده شد و او با جدیت و تعهد مثالزدنی، این وظیفه خطیر را به سرانجام رساند.
اما نام محمد معین بیش از هر چیز با “فرهنگ معین” پیوند خورده است. این اثر ارزشمند که حاصل سالها تلاش و پژوهش طاقتفرسای او و همکارانش بود، به یکی از جامعترین و معتبرترین فرهنگهای زبان فارسی تبدیل شد. فرهنگ معین، با ارائه تعاریف دقیق، شواهد شعری و نثر کهن و معاصر، و همچنین اطلاعاتی درباره اعلام، اصطلاحات علمی و عامیانه، گنجینهای بیبدیل برای شناخت و درک زبان فارسی به شمار میرود. این فرهنگ، نه تنها نیازهای دانشجویان، پژوهشگران و نویسندگان را برطرف ساخت، بلکه به عامه مردم نیز کمک کرد تا با غنا و تنوع زبان مادری خود آشنا شوند.
علاوه بر فرهنگ معین، دکتر معین آثار پژوهشی ارزشمند دیگری نیز در زمینههای مختلف ادبیات فارسی، زبانهای باستانی و فولکلور از خود به یادگار گذاشت. مقالات و کتابهای او، همواره با دقت نظر، عمق دانش و رویکرد علمی ممتاز همراه بوده است. او همچنین سالها به تدریس در دانشگاه تهران اشتغال داشت و نسلی از پژوهشگران و علاقهمندان به زبان و ادب فارسی را تربیت کرد.
شخصیت فروتن، دانش گسترده و عشق بیشائبه محمد معین به فرهنگ ایران، او را به چهرهای محبوب و مورد احترام در جامعه علمی و فرهنگی ایران تبدیل کرده بود. تلاشهای او برای حفظ و اعتلای زبان فارسی و میراث فرهنگی این سرزمین، همواره ستودنی است.
یادروز محمد معین، فرصتی است تا بار دیگر یاد و خاطره این محقق بزرگ و خدمتگزار فرهنگ ایران را گرامی بداریم و از تلاشهای بیوقفه او برای پاسداشت زبان فارسی قدردانی کنیم. فرهنگ معین، به عنوان یادگاری ارزشمند از او، همچنان راهنمای ما در شناخت و درک این زبان شیرین و گهربار خواهد بود و نام او تا همیشه در تاریخ فرهنگ ایران جاودان خواهد ماند.
